Felsefe Konuları Felsefe Konuları

Sanat Felsefesinin Temel Soruları

Sanat felsefesinin temel kavramları şunlardır ;

  1. Sanat nedir?
  2. Nelere sanat eseri eseri diyoruz?
  3. Sanat eseri nasıl oluşmuştur?
  4. Sanatçının etkinliği nasıl bir etkinliktir?

Sanat felsefesinde bu sorulara cevap olarak üç kuram vardır ;

  1. Taklit Olarak Sanat
  2. Yaratma Olarak Sanat
  3. Oyun Olarak Sanat

Taklit Olarak Sanat

Sanat, bir taklit olarak ele alınmıştır.Bu anlayışa göre doğanın mükemmelliği ve güzelliği vardır.Böylelikle sanatçı, doğada olan ahenk ve düzeni eserine yansıtır.Yani sanatçı doğayı temsil eder, dünyaya ayna tutar.Doğayı temsil eden ve kopyalayan sanatçı, gerçekliği kopyaladığını sanır.Bu kuramın iki temsilcisi vardır Bunlar ;

Platon Bu kuramın ilk temsilcisi Platon’dur.Platon’a göre sanat, esasta bir taklidin taklididir.Bundan dolayıdır ki, resim de, edebiyat da özü ya da ideali değil, görüş dünyasını yansıtır.Kısaca Platon sanatın taklitten ibaret olduğunu ileri sürmüştür.

Aristoteles Aristoteles güzelliğin üç belirtisini ; düzen, oran ve sınır olarak açıklar.Onun görüşünde sanat, doğadaki eksikliğin tamamlanması, sanatçının zihnindeki doğanın oluşturulmasıdır.Sanat yapıtı ancak o zaman değerli olacaktır.Böylece sanata ahlaki bir amaç yükler.Ona göre insanlar sanat yapıtları karşısında ruhlarını arındırırlar.

Taklit kuramları sanat eserlerinin ideal bir modelle olan ilişkisinin önemine vurgu yapmaktadır.Bu model özgündür, sanat yapıtı da onun bir taklididir.Sanatçının görevi mümkün olduğunca özgün olana yaklaşmak ancak ona herhangi bir şey eklememektir.

Yaratma Olarak Sanat

Sanatsal anlamda yaratma, doğanın gerçeklerinden yararlanarak özgün biçimler oluşturmaktır.Sanatçının yaratışı bileşimler kurmaktan başka bir şey değildir.Bu anlayışa göre, doğada ideal güzellik ve mükemmellik yoktur.Mükemmeliği yaratan, değişmeler dünyasında değişmeyene, ölümlülüğün dünyasında ölümsüzlüğe ulaşmaya çalışan sanatçıdır.

Eğer sanatçı, çalışmalarına kendi kişiliğinin ve yaratıcı gücünün damgasını vuramamışsa, ürettiği eserde estetik değer yoktur.

Delacroix “Her bileşim, kendini oluşturan kurucu ögeleri aşar ; her bileşim yaratıcıdır” demektedir.

Bu yaklaşımın en önemli temsilcisi Croce’tur.

Croce Croce’a göre sanatçı doğadan aldığı izlenimleri belirli bir senteze tabi tutar ve belirli bir ifade ye ulaşır.Ona göre sanatın ifadesi, sanatçının ruhunda. hayal gücünde meydana gelen fakat bir kez olup biten estetik bir yaşantıdır.

Sanatta yaratma işte budur.En genel anlamda sanat etkinliğini sezgi ile özdeşleştirmiş, olgucu ve deneyci sanat görüşlerinin yetersizliğine dikkat çekmiştir.Ona göre, duyumlara ve deneyimlere anlam kazandıran imgelerdir.Sanat yapıtında biçim ve içerik ayrımını gereksiz görmüştür.

Oyun Olarak Sanat

Bu yaklaşım, sanat ile oyun arasındaki benzerlikten dolayı bir bağ kurar.Buna göre oyun da sanat da insanı gerçek dışı bir dünyaya yöneltir.Hayal gücüne dayanır ; fayda gütmeyip, bizzat kendileri için yapılan etkinliklerdir.İnsan oyun oynarken de, sanatla uğraşırken de kendisini meşgul eden problemlerden uzaktır, adeta kendisini unutur ve mutlak bir özgürlük içinde var olur.Temsilcisi Schiller’dir.

Schiller İnsan oynadığı sürece insandır.Sanat amacı olmayan özgür bir oyundur.Sanatta akıl ve duyu insana hakim olamadığından, insan özgürlüğe kavuşmaktadır.

Peki ya siz ne düşünüyorsunuz ?

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir